Η θεωρία της στοχοθέτησης …ή αλλιώς, η… ΙΘΑΚΗ ΣΟΥ

208

Γράφει η Γεωργία Χατζηγιαννάκη,Ψυχολόγος – Παιδαγωγός

Σχολείο, δεκαετία του ’90, 3η ώρα. Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Καβάφης. «Σαν βγεις στον πηγαιμό…» Η αίθουσα μυρίζει κιμωλία, το μυαλό τρέχει, προσπαθείς να θυμηθείς τους Λαιστρυγόνες και τους Κύκλωπες από την Οδύσσεια για να λύσεις τους συμβολισμούς. Μπερδεύεις την Καβαφική, την Σωκρατική και την τραγική ειρωνεία ενώ το μάτι σου πέφτει στο Μ+Κ= L.F.E.A.E. χαραγμένο στο πράσινο θρανίο. Τελικά οι Κερκυραίοι ήταν οι Φαίακες; Πόσες ασκήσεις έχω για αύριο στην Άλγεβρα; Το μυαλό παρασύρεται …όχι απαραίτητα από Σειρήνες, αλλά και από μια ρουτίνα που σε αναγκάζει να ξεχάσεις –τι είπατε κυρία;  «Πάντα στο νου σου να χεις την Ιθάκη / το φθάσιμον εκεί είν’ ο προορισμός σου». –Συγγνώμη, δεν πρόσεχα.

Κάθε ανθρώπινη ενέργεια είναι απαραίτητο να κατευθύνεται από κάποιο στόχο (goal), να έχει κάποιο σκοπό. Τάδε έφη η θεωρία της στοχοθέτησης (Goal-setting Theory –Locke, 1968’ Latham & Locke, 1990).

Η ανάγκη στοχοθέτησης (Goal-setting) δεν είναι καινούρια ιστορία, είναι τόσο παλιά όσο ο άνθρωπος.

Τότε που τα “goal” του είχαν για αυτόν, ένα μόνο στόχο: να εξασφαλίσει την τροφή του.

Και από τότε η ανάγκη αυτή «χρωματίζει» συνεχώς όλες ανεξαιρέτως τις ενέργειές του. Αν και παλιά ιστορία, η μελέτη της στοχοθέτησης  ξεκίνησε κάπου στη δεκαετία του ΄60,  με πειράματα που έγιναν  αρχικά στο εργαστήριο, όμως πολλά πολλά χρόνια αργότερα φάνηκε πιο γοητευτικό (και συνάμα πιο χρήσιμο) η μελέτη των στόχων να γίνει στην πραγματική ζωή.

Η ευκαιρία δόθηκε 15 χρόνια μετά, σε ένα εργοτάξιο υλοτομίας. Εκεί παρατηρήθηκε ότι οι οδηγοί των φορτηγών που μετέφεραν τα ξύλα, φόρτωναν τα οχήματά τους στο 60% της νόμιμης χωρητικότητάς τους και …το πείραμα ξεκίνησε:

Δόθηκε λοιπόν σαν οδηγία να φορτώνουν τα οχήματα με τρόπο τέτοιο ώστε να πετύχουν «το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα».

Παρόλο όμως, που η γενική αυτή οδηγία έγινε αποδεκτή, δεν είχε αποτέλεσμα καθώς η αύξηση που παρατηρήθηκε ήταν ελάχιστη.

Άρα η οδηγία έπρεπε να αλλάξει και έτσι οι οδηγοί κλήθηκαν να φορτώνουν τα οχήματά τους «στο 94% της νόμιμης χωρητικότητάς τους».

Δόθηκε δηλαδή ένας συγκεκριμένος, μετρήσιμος στόχος, δύσκολος αλλά εφικτός, ενώ παράλληλα τους διαβεβαίωσαν πως δεν θα υπήρχε ποινή στην μη επίτευξη του στόχου αλλά ούτε και αμοιβή στην περίπτωση επίτευξής του.

Αποτελέσματα πειράματος:

Αρχικά παρατηρήθηκε επίτευξη του στόχου. Μετάφραση: τα φορτηγά φορτώθηκαν στο 94% του ωφέλιμου φορτίου.

Αμέσως μετά παρουσιάστηκε μείωση. Μετάφραση: οι υπάλληλοι «δοκίμασαν» την εργοδοσία για το αν θα υπάρξουν ποινές.

Στη συνέχεια η απόδοση επανήλθε στα 1α υψηλά επίπεδα όπου και διατηρήθηκε για πολλούς μήνες.

Ας συγκεντρώσουμε όλα τα παραπάνω (τόσες δεκαετίες μελετούσαν οι επιστήμονες / τόσα ξύλα φόρτωσαν οι οδηγοί) και ας δούμε μαζί τις βασικές αρχές των στόχων σου:

ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ: Διάλεξε στόχους στο πλαίσιο των ικανοτήτων σου. Σε απλά ελληνικά διάλεξε κάτι που να μπορείς να καταφέρεις. Το «φορτηγό» σου είσαι εσύ, το σώμα σου και το μυαλό σου. Είναι σημαντικό να ξέρεις ότι το έχεις, ότι μπορείς να το οδηγήσεις, ότι μπορείς να το φορτώσεις.  Όλοι οι παραπάνω συμμετέχοντες είχαν την στοιχειώδη ικανότητα να οδηγήσουν τα δικά τους «φορτηγά».

ΑΠΟΔΟΧΗ:  Εσύ και μόνον εσύ είσαι αυτός που διαλέγεις τους στόχους σου! Αν όχι, πάλι εσύ είσαι αυτός που τους αποδέχεται!

ΣΑΦΗΝΕΙΑ:  Θέσε στον εαυτό σου σαφείς, ρεαλιστικούς, μετρήσιμους & συγκεκριμένους στόχους: φόρτωσε στο 94%το «φορτηγό» σου, φτάσε στην «Ιθάκη» σου.

ΔΥΣΚΟΛΙΑ: Μη μένεις στα εύκολα, ανέβασε σταδιακά τις προσδοκίες σου. Οι δύσκολοι στόχοι σε κάνουν καλύτερο! Σήκωσε το δικό σου φορτίο, γι αυτό φτιάχτηκε το φορτηγό σου!

Μην ανησυχείς, δεν χρειάζεται όλοι να ζήσουμε την Οδύσσεια για να να βρούμε τη δική μας Ιθάκη.

Η συνταγή είναι απλή: όταν ξεκαθαρίσεις τον στόχο σου, όταν κάνεις το πλάνο σου, όταν ταξιδεύεις με προορισμό και αν φυσικά αποφύγεις τη Χώρα των Λωτοφάγων… τότε αργά ή γρηγορότερα, αλλά οπωσδήποτε σίγουρα,   έρχεται αυτός και σε βρίσκει μόνος του. Άλλωστε τώρα πια στη Ιθάκη πας και με το φορτηγό σου. Δεν είναι έτσι;

Γεωργία Χατζηγιαννάκη,Ψυχολόγος – Παιδαγωγός

Μπορεί επίσης να σας αρέσει