Τι είναι η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή;

108

Παρότι είναι τις περισσότερες φορές μια μακροχρόνια και ιδιαίτερα επίπονη νόσος, η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή δεν είναι επικίνδυνη ή, τουλάχιστον, δεν είναι πιο σοβαρή απ’ όλες τις άλλες νευρώσεις (π.χ., φοβίες, κρίσεις πανικού κ.ά.). Ωστόσο η θεραπεία της είναι πιο σύνθετη και πολλές φορές απαιτεί περισσότερο χρόνο ή προσπάθεια. Μάλιστα, ανήκει στις νόσους που θεωρούνται «δυσίατες» (δύσκολα θεραπευόμενες).

Τι είναι, όμως, η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή ή Ιδεοψυχαναγκαστική Νεύρωση;

Η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή ή ΙΨΔ ή Μανιοπαρορμητική Διαταραχή (Obsessive -compulsive disorder – OCD) περιλαμβάνεται στην ομάδα των αγχωδών διαταραχών και αυτές με τη σειρά τους στην ευρύτερη ομάδα των νευρώσεων. Χαρακτηρίζεται είτε από ιδεοληψίες (obsessions) είτε από ψυχαναγκασμούς (compulsions) ή και από τα δύο. Αυτές οι ψυχοπαθολογικές εκδηλώσεις συνιστούν πηγή δυσφορίας για το άτομο και απασχολούν σημαντικό μέρος από τον χρόνο του και από την επαγγελματική, κοινωνική και συναισθηματική του ζωή.

Το άγχος συνδέεται συχνά με τους ψυχαναγκασμούς, καθώς και με την αντίσταση σε αυτούς και υποχωρεί αμέσως μόλις το άτομο ενδώσει στον καταναγκασμό. Οι περισσότεροι πάσχοντες αναγνωρίζουν τον παθολογικό χαρακτήρα αυτών των καταναγκασμών καθώς και ότι είναι ανούσιοι και υπερβολικοί, ωστόσο κρίνεται εξαιρετικά δυσχερές από τους ίδιους να τους σταματήσουν. Η κατάθλιψη εμφανίζεται συχνά είτε πριν από την έναρξη των συμπτωμάτων είτε ταυτόχρονα με αυτά.

Ψυχαναγκασμοί: Οι ψυχαναγκασμοί αποτελούν ένα κύριο σύμπτωμα της διαταραχής αυτής. Πρόκειται για επαναληπτικές συμπεριφορές που έχουν τη μορφή εξωτερικών ή εσωτερικών πράξεων που επιβάλλονται από το ίδιο το άτομο στον εαυτό του. Συχνά παίρνουν τη μορφή τελετουργίας, έτσι ώστε να μειωθεί το άγχος που είχε προκληθεί. Μπορεί να συνοδεύουν τις φοβικές ή ιδεακές ιδεοληψίες για να εξαλείψουν τον φόβο ή την αμφιβολία που αυτές επιφέρουν. Για παράδειγμα, ο ψυχαναγκασμός του πλυσίματος μπορεί να συνοδεύει τις φοβικές ιδεοληψίες της ακαθαρσίας και της ασθένειας. Ωστόσο, μπορεί να υπάρχουν και ανεξάρτητα από τις ιδεοληψίες (εμμονές), όπως στις περιπτώσεις της ονοματομανίας ή της αριθμομανίας. Επίσης, ίσως αποβλέπουν –στο πλαίσιο μιας λογικής που αποδίδει «μαγικές» ιδιότητες στη σκέψη ή στις τελετουργίες– στο να αποτρέψουν να εμφανιστεί ένα συμβάν το οποίο προκαλεί φόβο στο άτομο ή και να «ακυρώσουν» κάτι που έχει ήδη συμβεί.

Εμμονή μπορεί να γίνει ο στίχος ενός ποιήματος ή μια βλαστήμια, συχνά σε σχέση με τα θεία και, έτσι, οι ψυχαναγκασμοί αποτελούν επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές (π.χ., πλύσιμο χεριών, τακτοποίηση, έλεγχος) ή κάποιες νοερές πράξεις (λ.χ., προσευχές, μετρήσεις, σιωπηρές επαναλήψεις λέξεων) τις οποίες το άτομο αισθάνεται αναγκασμένο να εκτελέσει σε απάντηση μιας ιδεοληψίας ή σύμφωνα με κανόνες οι οποίοι πρέπει να εφαρμοστούν με αυστηρότητα. Οι ψυχαναγκασμοί αποβλέπουν στην αποτροπή ή στη μείωση της ενόχλησης ή στην αποτροπή κάποιου απευκταίου γεγονότος ή κατάστασης. Ωστόσο, αυτές οι συμπεριφορές ή οι νοερές πράξεις δεν συνδέονται με ρεαλιστικό τρόπο με αυτό για το οποίο έχουν «σχεδιαστεί» στο μυαλό του ασθενούς, ώστε να εξουδετερώσουν ή να αποτρέψουν αυτό που φοβούνται, ενώ είναι σαφώς υπερβολικές.

Ιδεοληψίες: Ο όρος «ιδεοληψία» αναφέρεται σε μια έμμονη σκέψη, που, όσο πιο πολύ προσπαθεί το άτομο να την αποφύγει, τόσο πιο επίμονα ξαναγυρίζει στον νου του, ανεπιθύμητη και συνάμα ελκυστική. Μπορεί να πάρει τη μορφή μιας λέξης, μιας επιγραμματικής φράσης ή μιας εικόνας. Αντί για μια απλή σκέψη, η ιδεοληψία μπορεί να είναι η έμμονη απασχόληση με κάποιο προσωπικό θέμα ή αφηρημένο φιλοσοφικό πρόβλημα. Επαναληπτικά, σαν να μηρυκάζει, ο ασθενής ξαναγυρίζει στο ίδιο θέμα, χωρίς να φτάνει ποτέ σε ένα συμπέρασμα ή σε ένα αποτέλεσμα. Άλλοτε είναι μια ιδέα, ένας φόβος και μια επιθυμία μαζί ότι θα κάνει κάτι κακό – με άλλα λόγια, η ιδέα μιας επιθετικής ή, γενικότερα, απαγορευμένης πράξης, συχνά σεξουαλικής, που το άτομο φοβάται ότι από τη μια στιγμή στην άλλη θα πραγματοποιήσει. Οι πιο συνήθεις τύποι ιδεοληψίας είναι: η μόλυνση από μικρόβια και ότι θα τα μεταδώσει σε αγαπημένα πρόσωπα του περιβάλλοντός του, η παθολογική αμφιβολία κατά την οποία το άτομο νιώθει πως έχει ξεχάσει κάτι, η ιδεοληψία της συμμετρίας και της ακρίβειας που το οδηγεί σε ψυχαναγκαστική βραδύτητα, ιδεοληψίες θρησκευτικού, σεξουαλικού και επιθετικού περιεχομένου. Επαναλαμβανόμενες και επίμονες σκέψεις, παρορμήσεις και εικόνες βιώνονται κάποιες φορές κατά τη διάρκεια της διαταραχής σαν παρείσακτες και απρόσφορες και προκαλούν έντονο άγχος ή ενόχληση. Την ίδια στιγμή, όμως, φαντάζουν επιθυμητές, σαν ανάγκες. Οι σκέψεις, οι παρορμήσεις ή οι εικόνες δεν αποτελούν απλώς υπερβολικές ανησυχίες για τα προβλήματα της πραγματικής ζωής. Ο ασθενής προσπαθεί να τις αγνοήσει ή να τις καταστείλει ή να τις εξουδετερώσει με κάποια άλλη σκέψη ή πράξη. Αναγνωρίζει ότι οι ιδεοληπτικές σκέψεις, οι παρορμήσεις ή οι εικόνες αποτελούν προϊόν του δικού του νου (δεν επιβάλλονται απέξω, όπως στην παρεμβολή σκέψης, ούτε είναι παραισθήσεις).

 

Μια πολύ επώδυνη αρρώστια

Η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή είναι η πέμπτη αιτία αναπηρίας ανάμεσα στις ψυχικές νόσους, μετά τις ψυχώσεις, την κατάθλιψη, τον αυτισμό, τη νοητική υστέρηση και την εξάρτηση από ουσίες. Και μόνο αυτό ίσως να είναι αρκετό για να καταλάβουμε πως είναι μια πολύ επώδυνη νόσος.

Υπάρχουν διάφορες διαβαθμίσεις,, ανάλογα με την κατάσταση του ασθενούς: Μπορεί να έχει μικρή επίδραση στη ζωή του, μέτρια ή βαριά, οδηγώντας τον, τότε, στην αναπηρία. Η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή παρεμποδίζει τις καθημερινές δραστηριότητες του ατόμου, στην εργασία, την ακαδημαϊκή ή τη σχολική επίδοση, τον έρωτα κ.λπ. Κυρίως, όμως, τον εμποδίζει να αντλήσει ικανοποίηση και χαρά από τα πράγματα γύρω του και από τις σχέσεις του με τους άλλους. Οι περισσότεροι ψυχαναγκαστικοί ασθενείς δεν χαίρονται τη ζωή.

Οι ασθενείς με Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή, σύμφωνα με έρευνες, σε ποσοστό 25% έχασαν ερωτικούς συντρόφους και σε ποσοστό 22%-40% φίλους, εξαιτίας του προβλήματός τους.

Η Ιδεοψυχαναγκαστική Νεύρωση έχει υψηλή συσχέτιση με την εμφάνιση κατάθλιψης και τα συνεπακόλουθα που αυτή επιφέρει (π.χ., αυτοκτονικότητα) καθώς και με τη χρήση αλκοόλ ή άλλων ουσιών. Ακόμη, τα ψυχαναγκαστικά άτομα είναι πιθανό να εμφανίσουν και άλλες ψυχικές διαταραχές. Όταν φτάνουν σε αυτό το επίπεδο δυσλειτουργίας, η επιβάρυνση για την οικογένειά τους είναι πολλές φορές μεγάλη.

Ωστόσο, αυτό που δεν μπορούν οι περισσότεροι να καταλάβουν είναι πώς ΝΙΩΘΕΙ ένας τέτοιος άνθρωπος, που βασανίζεται το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του με εμμονές και καταναγκασμούς. Και, αναφέροντας τη λέξη «νιώθει», αξίζει να σημειώσουμε πως τις περισσότερες φορές οι σκέψεις ενός ψυχαναγκαστικού έχουν τέτοια δύναμη, ώστε να μπερδεύονται με το συναίσθημα. Για παράδειγμα, μια μητέρα μπορεί να φοβάται πως θα σκοτώσει το παιδί της, το οποίο στην πραγματικότητα υπεραγαπά. Αυτή η γυναίκα άλλες φορές σκέφτεται πως θα το κάνει και άλλες «αισθάνεται» σαν να θέλει να το κάνει! Ανάμεσα στη σκέψη και στο ψευτοσυναίσθημα στο οποίο, συχνά, αυτή… μασκαρεύεται, υπάρχουν μόνο δύο πραγματικά συναισθήματα: Ο τρόμος και η ενοχή! Άρα, μπορούμε να κατανοήσουμε πόσο υποφέρουν αυτοί οι άνθρωποι ψυχολογικά.

Οι ψυχαναγκαστικοί ασθενείς νιώθουν παγιδευμένοι, εγκλωβισμένοι, απογοητευμένοι. Είναι θυμωμένοι με αυτό που γίνεται, με αυτό που τους συμβαίνει. Πολύ συχνά παθαίνουν κατάθλιψη, επειδή ακριβώς οι προσπάθειές τους να γίνουν καλά ματαιώνονται και αυτό τους προκαλεί συναισθήματα απελπισίας.

Ένα άλλο αρνητικό σε σχέση με την Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή είναι πως είναι σχεδόν πάντοτε μια μακροχρόνια νόσος. Η επίκληση της λογικής δεν προσφέρει μεγάλη βοήθεια, καθώς ο πάσχων βρίσκεται σε σύγχυση. Το ίδιο ισχύει με τις διαβεβαιώσεις γνωστών και φίλων, που μπορεί να προσφέρουν μια πρόσκαιρη ανακούφιση, αλλά σύντομα χάνονται στους λαβυρίνθους των συνεχών σκέψεων και των εμμονικών ιδεών στους οποίους βρίσκεται μονίμως ο ψυχαναγκαστικός. Άλλωστε, στις πλείστες των περιπτώσεων, το άτομο αυτό δεν εξομολογείται τις σκέψεις του, γιατί ντρέπεται τρομερά γι’ αυτές, οπότε απομονώνεται και κλείνεται στον εαυτό του, να παλεύει με τους «δαίμονές» του.

Η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή αποτελείται από σκέψεις και εικόνες ή παρορμήσεις, οι οποίες περνάνε από το μυαλό όλων των ανθρώπων. Όλοι οι άνθρωποι έχουν σκεφτεί πως μπορεί να έχουν ξεχάσει ανοιχτό τον θερμοσίφωνα. Όμως, στους ασθενείς με Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή αυτές οι ανησυχίες παίρνουν τη μορφή επίμονης επανάληψης και εισβολής στο μυαλό, χωρίς καν να το θέλουν. Αυτές τις σκέψεις, τις εικόνες και τις παρορμήσεις ονομάζουμε Ιδεοληψίες. Θα μπορούσαμε, πιο απλά, να τις πούμε «εμμονές», αλλά, σε αυτήν την περίπτωση μπορεί να ταυτιστούν με κάτι πιο ασήμαντο (λόγου χάριν, το «κόλλημα»  προς κάποιο άτομο που νιώθει ένας ερωτευμένος) ή με κάτι πολύ πιο σοβαρό (την τρέλα ενός παρανοϊκού ατόμου, που νομίζει πως έχει πέσει θύμα μιας διεθνούς συνωμοσίας), το οποίο να μην έχει ακριβώς σχέση με την Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή.

Παρ’ όλα αυτά, πρόκειται πράγματι για εμμονές, τις οποίες, για να τις συγκεκριμενοποιήσουμε, τις καλούμε «ιδεοληψίες». Το άτομο προσπαθεί με κάθε τρόπο να αγνοήσει αυτές τις ιδεοληψίες, αποφεύγοντας τα ερεθίσματα που τις προκαλούν ή προσπαθώντας να τις αντικαταστήσει με άλλες σκέψεις ή εικόνες οι οποίες δεν του προκαλούν άγχος ή και τρόμο. Μπορεί, επίσης, να εκτελεί κάποιες συγκεκριμένες πράξεις, οι οποίες σκοπό έχουν να εξουδετερώσουν το άγχος που προκαλούν οι ιδεοληψίες. Αυτές οι πράξεις ονομάζονται «τελετουργίες».

Η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή είναι πολύ διαφορετική ως προς την ένταση του άγχους και του φόβου που νιώθουν οι πάσχοντες, σε σύγκριση με ασθενείς άλλων διαταραχών άγχους. Όσοι έχουν κλινική εμπειρία ως ψυχίατροι ή ψυχολόγοι κάνουν συχνά τη σύγκριση με ανθρώπους που έχουν, για παράδειγμα, αγοραφοβία, κοινωνική φοβία ή πανικό. Τα άτομα με Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή υποφέρουν πολύ περισσότερο. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή θίγει τον πυρήνα της εικόνας του ατόμου, το κάνουν να αναρωτιέται ποιος πραγματικά είναι. Μπορεί να φτάνει πολύ συχνά στο λανθασμένο συμπέρασμα πως είναι τρελός, διαστροφικός ή κακός. Οι πάσχοντες αμφιβάλλουν για την ίδια τους την ηθική, για τις αξίες τους, για το τι είδους άνθρωποι είναι, τελικά.

Οι περισσότεροι έχουμε μια κατασταλαγμένη εικόνα για τον εαυτό μας, σχετικά με το τι είμαστε και ποιες είναι οι αντιλήψεις μας, τα ιδανικά μας, τα συναισθήματά μας και οι σχέσεις μας με τους άλλους. Για παράδειγμα, μπορεί να γνωρίζουμε ότι είμαστε καλοί άνθρωποι ή υπερβολικά φιλόδοξοι ή νευρικοί, πως αγαπάμε τους άλλους ή πως είμαστε υπεύθυνα άτομα. Και οι άνθρωποι με Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή γνωρίζουν τον εαυτό τους σε ένα βαθύτερο επίπεδο, αλλά το πρόβλημα είναι πως τους κάνει να αμφιβάλλουν για την ηθική τους, για τις προθέσεις τους, για την υπευθυνότητά τους, για τον βαθύτερο εαυτό τους. Ένα κομμάτι του εαυτού τους είναι πεπεισμένο πως δεν μπορεί να κάνει κάτι κακό, ένα άλλο, όμως, το αμφισβητεί σθεναρά.

Στην Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή οι πάσχοντες φοβούνται μήπως πραγματοποιηθούν ή οι ίδιοι πραγματοποιήσουν τις σκέψεις που φοβούνται πως μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα όχι μόνο στους ίδιους, αλλά και στους άλλους ανθρώπους και ειδικά όσους αγαπούν. Γι’ αυτόν τον λόγο, η νόσος είναι διαφορετική από όλες τις άλλες ψυχολογικές διαταραχές. Οι άνθρωποι με Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή που φοβούνται, για παράδειγμα, ότι θα μολυνθούν και μάλιστα από θανατηφόρες ασθένειες –όπως το AIDS ή άλλους ιούς οι οποίοι δυνητικά μπορεί να γίνουν επικίνδυνοι, όπως η λύσσα, η γρίπη των πουλερικών, αλλά και αρρώστιες δύσκολες, όπως ο καρκίνος– ανησυχούν ότι θα πεθάνουν, γιατί μπορεί να αρρωστήσουν οι ίδιοι, αλλά ακόμη περισσότερο αγωνιούν ότι εξαιτίας των ενεργειών τους μπορεί να αρρωστήσουν και οι αγαπημένοι τους άνθρωποι ή άλλα άγνωστα άτομα εξαιτίας τους και αυτό ακριβώς βαραίνει την ηθική τους συνείδηση. Νιώθουν βαριά την ηθική ευθύνη φοβούμενοι ότι θα αφήσουν ένα μικρόβιο να εξαπλωθεί και σε άλλους γύρω τους, είτε αυτοί είναι αγαπημένα τους πρόσωπα είτε άγνωστοι. Και αυτό γιατί σε ένα βαθύτερο επίπεδο τρέμουν στην ιδέα ότι ήσαν αμελείς, ανεύθυνοι και απρόσεκτοι.

Το ίδιο φοβούνται και οι ιδεοψυχαναγκαστικοί πάσχοντες οι οποίοι ανησυχούν μην τυχόν από κάποια αμέλειά τους, λάθος τους, από παραμέληση ή απροσεξία προκάλεσαν κάποια ζημιά στους άλλους χωρίς να το καταλάβουν. Για παράδειγμα, αγωνιούν μήπως, ενώ οδηγούσαν, χτύπησαν κάποιον και δεν το κατάλαβαν.

Ακόμα χειρότερα αισθάνονται όσοι σκέφτονται ή έχουν την παρόρμηση να βλάψουν τον εαυτό τους ή τους άλλους, είτε χωρίς να το καταλάβουν (για παράδειγμα με το να βάλουν κατά λάθος στο φαγητό των παιδιών κάποιο δηλητήριο) είτε γιατί δεν μπορούν –όπως νομίζουν– να συγκρατηθούν.

Οι ιδεοψυχαναγκαστικοί που φοβούνται μην κάνουν, χάνοντας τον έλεγχο, κακό στους άλλους, όπως κάποιο έγκλημα, ζουν μόνιμα με την ιδέα ότι είναι κακοί άνθρωποι. Θα έλεγε κανείς ότι αυτοί οι άνθρωποι, ενώ γνωρίζουν ότι έχουν συναισθηματική σταθερότητα, ηθική ακεραιότητα και ενδιαφέρον για τους άλλους, αρχίζουν και αμφιβάλλουν για όλα αυτά. Ωστόσο, στην πραγματικότητα είναι άτομα με υψηλό βαθμό υπευθυνότητας – που ίσως φτάνει και στην υπερβολή!

Οι ψυχαναγκαστικοί συνήθως περνούν πολλή ώρα κάθε μέρα αναρωτώμενοι «τι είδος άνθρωπος είμαι;». Θεωρούν ότι έπρεπε να είχαν λάβει όλα τα μέτρα ώστε να προστατεύσουν τους άλλους ή τον εαυτό τους. Πιστεύουν ότι οφείλουν να λειτουργούν πάντα υπεύθυνα, να σκέφτονται σωστά και ισορροπημένα και να προλαμβάνουν τα πάντα. Συχνά σκέφτονται ως εξής: «Αν άφησα αναμμένο το μάτι της κουζίνας, θα πάρει φωτιά το διαμέρισμά μου και όλη η πολυκατοικία. Θα είμαι υπεύθυνος για τον θάνατο και την καταστροφή τόσων ανθρώπων». Αποδίδουν στον εαυτό τους ευθύνες, συχνά και για πράγματα τα οποία είναι αδύνατο για οποιονδήποτε να τα ελέγξει. Σκέφτονται ότι μπορεί να είναι αδιάφοροι, αμελείς, ανεύθυνοι, ότι δεν αγαπούν πραγματικά τους άλλους, πως δεν νοιάζονται πραγματικά για τους οικείους τους, πως δεν αγαπούν τον εαυτό τους και γι’ αυτό τους συμβαίνουν όλα αυτά.

Φοβούνται πως υπάρχει μέσα τους ένας κρυμμένος εαυτός που δεν τον έχουν ανακαλύψει ακόμη και αυτός… ξεπηδάει μέσα από τις εμμονές τους. Συνεπώς, αμφιβάλλουν κατά πόσο αυτό το οποίο ξέρουν για τον εαυτό τους είναι αυτό που πράγματι ισχύει ή αν συμβαίνει κάτι άλλο, πιο σκοτεινό, το οποίο δεν έχουν ανακαλύψει μέχρι σήμερα, όπως, για παράδειγμα, ότι είναι υποσυνείδητα δολοφόνοι, εγκληματίες, ανεύθυνοι κ.ο.κ.

Η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή θίγει, λοιπόν, ακριβώς τον πυρήνα της εικόνας που το άτομο έχει για τον εαυτό του. Ενώ ξέρει ότι νοιάζεται, ενώ ξέρει ότι αγαπά τους άλλους, οι εμμονές τού σπέρνουν μονίμως την αμφιβολία. Ενώ γνωρίζουν ότι είναι μεθοδικοί και οργανωτικοί, αμφιβάλλουν, θεωρώντας πως είναι αδιάφοροι, αμελείς και απρόσεκτοι.

Η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή χτυπά το άτομο ακριβώς στο πώς νιώθει, πώς βιώνει τον εαυτό του, τις αξίες του, την ηθική του. Μπορεί να είναι πιστός και θεοσεβούμενος και να νιώθει αμαρτωλός επειδή έχει βλάσφημες σκέψεις. Μπορεί να είναι σε όλη του τη ζωή ετεροφυλόφιλος, αλλά να φοβάται μήπως στο βάθος έχει τάσεις ομοφυλοφιλίας, που δεν έχουν βγει στην επιφάνεια έως σήμερα. Μπορεί να γνωρίζει ότι αγαπά τα παιδιά, αλλά να φοβάται ότι έχει κρυφές ενορμήσεις παιδεραστίας.

Γι’ αυτόν τον λόγο η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή σπέρνει τόσο φόβο στα άτομα που πάσχουν από αυτήν. Για τους ιδεοψυχαναγκαστικούς, ο κίνδυνος παραμονεύει παντού είτε με τη μορφή κάποιου μικρόβιου είτε μιας σκέψης, εικόνας, παρόρμησης, η οποία είναι αποκρουστική και έχουν την ευθύνη να την εξουδετερώσουν, γιατί φοβούνται πως, αν δεν το κάνουν, τότε θα βλάψουν τους άλλους και τον εαυτό τους.

Πολύ συχνά φτάνουν στο σημείο, εξαιτίας του υπερβολικού άγχους, να εμπλέκουν στις τελετουργίες τους και τους αγαπημένους τους ανθρώπους, προκειμένου να μειώσουν το άγχος αυτό. Για παράδειγμα, τους βάζουν να πλένονται συχνότατα ή με έναν συγκεκριμένο τρόπο, ώστε να ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος θανάτου ή αρρώστιας.

Όλο αυτό συμβαίνει διότι νιώθουν υψηλή την ευθύνη να προστατεύσουν τον εαυτό τους και και τους αγαπημένους τους, επειδή βλέπουν τον κίνδυνο παντού γύρω τους να ελλοχεύει. Δεν είναι λίγες οι φορές που οι άλλοι γύρω τους κουράζονται, νιώθουν ότι γίνονται καταπιεστικοί και επίμονοι εις βάρος τους. Αυτό μεγεθύνει το άγχος και την ενοχή του ψυχαναγκαστικού.

Οι έμμονες ιδέες που τους έρχονται στο μυαλό βιώνονται σαν κάτι ξένο από τους ίδιους, ως κάτι που δεν τους αντιπροσωπεύει και γι’ αυτό αναρωτιούνται τι τους συμβαίνει και γιατί έχουν σκέψεις ή εικόνες και παρορμήσεις που δεν τους εκφράζουν. Αναρωτιούνται μήπως αυτές δείχνουν κάτι το οποίο δεν ήξεραν για τον εαυτό τους έως τώρα και βγαίνει στην επιφάνεια με τις ανεπιθύμητες και αποκρουστικές αυτές ιδεοληψίες. Επίσης, δίνουν και άλλες, τρομακτικές εξηγήσεις, όπως, για παράδειγμα, ότι αφού τους έρχονται σκέψεις που δεν θέλουν και δεν τους ταιριάζουν, αυτό σημαίνει πως χάνουν τα λογικά τους και τρελαίνονται. Συχνά πιστεύουν ότι βρίσκονται στα όρια να εκδηλώσουν σχιζοφρένια ή άλλου είδους ψύχωση.

Κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια της διαταραχής, όταν υποχωρεί το άγχος του, το άτομο αναγνωρίζει ότι οι ιδεοληψίες ή οι ψυχαναγκασμοί είναι υπερβολικοί ή παράλογοι. Για τα παιδιά, όμως, αυτό δεν ισχύει. Οι ιδεοληψίες ή οι ψυχαναγκασμοί προκαλούν έκδηλη ενόχληση, είναι χρονοβόροι (απαιτούν περισσότερο από μία ώρα την ημέρα) ή παρεμποδίζουν σημαντικά τις συνήθεις καθημερινές δραστηριότητες, την επαγγελματική δραστηριότητα ή τις κοινωνικές δραστηριότητες ή σχέσεις τους.

Διαβάστε επίσης

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept