Τι είναι η ρινίτιδα, ο λόγος που τρέχει η μύτη σας και πως να την αντιμετωπίσετε

227

Αλλεργική ρινίτιδα ονομάζουμε τη φλεγμονή της μύτης που προκύπτει ως αποτέλεσμα επαφής του ρινικού βλεννογόνου με ένα ή περισσότερα αλλεργιογόνα. Είναι μια συχνή πάθηση αφού φαίνεται οτι αφορά το 10 έως 20% του γενικού πληθυσμού. Η αλλεργική ρινίτιδα μπορεί να είναι εποχική, κατά την οποία ο ασθενής παρουσιάζει συμπτώματα σε μια συγκεκριμένη εποχή του χρόνου, ή ολοετής, οπότε τα συμπτώματα υπάρχουν όλο το χρόνο.

Συμπτώματα

Τα κύρια συμπτώματα της αλλεργικής ρινίτιδας είναι τέσσερα: η καταρροή, η απόφραξη, οι πταρμοί και ο κνησμός.
1. Η ρινική καταρροή («τρέξιμο» της μύτης)
Είναι συνήθως λευκωπής χροιάς («σαν νερό»)- αλλαγή του χρώματος σε κίτρινο ή πράσινο υποδεικνύει επιμόλυνση από μικρόβιο.
2. Η ρινική απόφραξη («μπούκωμα»)
Προκύπτει ως αποτέλεσμα του οιδήματος («πρήξιμο») του ρινικού βλεννογόνου και δυσκολεύει την αναπνοή από τη μύτη.
3. Οι πταρμοί («φταρνίσματα»)
Ο ασθενής έχει αλλεπάλληλα φταρνίσματα, ανά διαστήματα στη διάρκεια της ημέρας.
4. Ο ρινικός κνησμός («φαγούρα»)

Είναι έντονος και οδηγεί σε μια χαρακτηριστική κίνηση των ασθενών να «σκουπίζουν» συνέχεια τη μύτη με την παλάμη τους (αυτό το ονομάζουμε «αλλεργικό χαιρετισμό»).

Τα δευτερεύοντα συμπτώματα της αλλεργικής ρινίτιδας περιλαμβάνουν: την αναπνοή από το στόμα, την ξηρότητα του φάρυγγα και την οπίσθια ρινική έκκριση (οι εκκρίσεις της μύτης «κυλάνε» προς τα πίσω στο φάρυγγα, ερεθίζουν το λαιμό και προκαλούν βήχα) ως επακόλουθα της ρινικής φλεγμονής. Επίσης, μπορεί να συνυπάρχουν υπνηλία, κεφαλαλγία, ευερεθιστότητα και μειωμένες σχολικές και επαγγελματικές επιδόσεις. Όλα οφείλονται στο γεγονός ότι οι ασθενείς με αλλεργική ρινίτιδα, λόγω της στοματικής αναπνοής, δεν ξεκουράζονται επαρκώς κατά τη διάρκεια του βραδινού ύπνου.

Χαρακτηριστικά σημεία (δηλαδή «σημάδια») που παρατηρούμε σε αυτούς τους ασθενείς είναι οι μαύροι κύκλοι κάτω από τα μάτια, ο αλλεργικός χαιρετισμός, η εγκάρσια πτυχή της μύτης (δηλαδή μια εγκάρσια ρυτίδωση της μύτης λόγω της συνεχούς τριβής με το χέρι) και το αδενοειδές προσωπείο (η αναπνοή με συνεχώς ανοιχτό το στόμα).

Οι ασθενείς με αλλεργική ρινίτιδα δεν εμφανίζουν απαραίτητα όλα τα προαναφερθέντα κύρια και δευτερεύοντα συμπτώματα. Σε άλλους επικρατεί η καταρροή και ο κνησμός ενώ σε άλλους η ρινική συμφόρηση.

Η ρινίτιδα σχετίζεται πάντα με τις αλλεργίες;
Όχι, μπορεί να έχει πολλές αιτίες, εκτός από τις αλλεργίες.

Η μη αλλεργική ρινίτιδα εμφανίζεται σε εκείνα τα άτομα, στα οποία οι εξετάσεις δεν εντοπίζουν αλλεργική ή άλλη αιτία ρινίτιδας. Σε αυτή την περίπτωση τα συμπτώματα εμφανίζονται για εβδομάδες ή και μήνες κάθε φορά μέσα στην διάρκεια ενός έτους.

Μη αλλεργική ρινίτιδα: Ποιοι τύποι υπάρχουν
1. Ιδιοπαθής ρινίτιδα
Συχνά δεν έχει μια συγκεκριμένη υποκείμενη αιτία, αλλά συνήθως περιλαμβάνει λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού.

2. Αγγειοκινητική ρινίτιδα
Πιστεύεται ότι συμβαίνει λόγω κακής ροής του αίματος στην περιοχή της μύτης και μπορεί να προκαλείται από διακυμάνσεις της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος, όπως, κρύο ή ξηρός αέρας, ή από άλλους ερεθιστικούς παράγοντες όπως:

  • Ατμοσφαιρική ρύπανση
  • Αιθαλομίχλη
  • Καπνός
  • Καυσαέρια από τα αυτοκίνητα
  • Ισχυρές οσμές, όπως, απορρυπαντικά ή αρώματα

3. «Γευστική» ρινίτιδα
Εκδηλώνεται κυρίως ως καταρροή (ρινόρροια) που σχετίζεται με την κατανάλωση καυτών ή πικάντικων τροφών.

4. Ρινίτιδα της εγκυμοσύνης
Οι ορμονικές μεταβολές που παρατηρούνται κατά την εγκυμοσύνη, την εμμηνόπαυση και σε κάποιες αλλαγές της λειτουργίας του θυρεοειδούς, έχουν συνδεθεί με συμπτώματα ρινίτιδας.

5. Ατροφική ρινίτιδα
Προκαλείται μετά από χειρουργική επέμβαση στην μύτη ή από μια σπάνια ρινική βακτηριακή λοίμωξη.

6. Μη αλλεργική ρινίτιδα με σύνδρομο ρινικής ηωσινοφιλίας
Χαρακτηρίζεται από διάφανο υγρό στην ρινική καταρροή. Το υγρό αυτό περιέχει ηωσινόφιλα (κύτταρα αλλεργικού τύπου). Είναι πολύ πιθανό ο ασθενής να μην παρουσιάζει οποιαδήποτε άλλα σημάδια αλλεργίας του δέρματος.

7. Επαγγελματική ρινίτιδα
Μπορεί να προκύψει από την έκθεση του ατόμου σε ερεθιστικές ουσίες στον χώρο της εργασίας του. Τα συμπτώματα υποχωρούν όταν ο ασθενής φεύγει από το χώρο εργασίας.

Η ρινίτιδα μπορεί, επίσης, να σχετίζεται με:

  • Ορισμένες φαρμακευτικές αγωγές, όπως αντισυλληπτικά, φάρμακα για την πίεση, για το άγχος, για την στυτική δυσλειτουργία και μερικά αντιφλεγμονώδη φάρμακα
  • Κάποιες δομικές ανωμαλίες στην μύτη (σκολίωση ρινικού διαφράγματος, διάτρητο διάφραγμα, όγκοι, ρινικοί πολύποδες, ή ξένα σώματα)
  • Οι λοιμώξεις, κυρίως οι ιοί, είναι μια ακόμα κοινή αιτία ρινίτιδας. Η ιογενής ρινίτιδα δεν είναι συνήθως χρόνιας μορφής και μπορεί να υποχωρήσει από μόνη της.

Μερικές φορές η ρινίτιδα μπορεί να σχετίζεται με άλλες γενικευμένες ιατρικές καταστάσεις όπως:

  • Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση
  • Κοκκιωμάτωση Wegener
  • Σαρκοείδωση
  • Κυστική ίνωση

Αιτίες

Η αλλεργική ρινίτιδα οφείλεται στην δημιουργία από τον οργανισμό ειδικών αντισωμάτων που λανθασμένα αναγνωρίζουν ως «εχθρό» του οργανισμού κάποιες αθώες ουσίες, τα αλλεργιογόνα. Κάθε φορά που ένα αλλεργιογόνο έλθει σε επαφή με το ειδικό του αντίσωμα πάνω στο ρινικό βλεννογόνο (δηλαδή μέσα στη μύτη του αλλεργικού ασθενή) εκκρίνονται ουσίες, όπως είναι η ισταμίνη, που δημιουργούν τα συμπτώματα της ρινίτιδας.
Τα συχνότερα αλλεργιογόνα στον ελληνικό χώρο που προκαλούν αλλεργική ρινίτιδα είναι οι γύρεις δέντρων και φυτών (όπως η ελιά, το περδικάκι, τα αγρωστώδη κ.α.), τα ακάρεα της οικιακής σκόνης, τα επιθήλια ζώων και τα σπόρια μυκήτων.

 

Διάγνωση

Η διάγνωση γίνεται από τον ειδικό αλλεργιολόγο με το ιστορικό και την κλινική εξέταση. Από το ιστορικό θα αξιολογηθεί η εποχικότητα των συμπτωμάτων και θα γίνει μια πρώτη προσέγγιση για το υπεύθυνο αλλεργιογόνο. Η κλινική εξέταση, που γίνεται με τη ρινοσκόπηση, θα αναδείξει χαρακτηριστική εικόνα του ρινικού βλεννογόνου με οιδηματώδεις ρινικές κόγχες. Επιβεβαιωτικά συμβάλλουν στη διάγνωση η ανίχνευση αντισωμάτων έναντι συγκεκριμένων αλλεργιογόνων με εξέταση αίματος, οι δερματικές δοκιμασίες νυγμού και η ρινική πρόκληση με ειδικό αλλεργιογόνο.
Μεγάλη προσοχή πρέπει να δώσει ο θεράπων ιατρός στα νοσήματα που πολύ συχνά συνυπάρχουν με την αλλεργική ρινίτιδα, δηλαδή την αλλεργική επιπεφυκίτιδα και το αλλεργικό βρογχικό άσθμα. Οφείλει να αναζητήσει συμπτώματα σχετικά με τα νοσήματα αυτά και αν διαπιστώσει την ύπαρξή τους, να χορηγήσει την κατάλληλη θεραπεία.
Επίσης ο ειδικός αλλεργιολόγος θα ενημερώσει τον ασθενή με αλλεργική ρινίτιδα για τον κίνδυνο που υπάρχει να αναπτύξει στο μέλλον αλλεργικό βρογχικό άσθμα. Πράγματι, πολλοί ασθενείς με αλλεργική ρινίτιδα που δεν λαμβάνουν την κατάλληλη θεραπεία αναπτύσσουν μετά από κάποια χρόνια και άσθμα, μια πάθηση που μπορεί να οδηγήσει σε προοδευτική έκπτωση της αναπνευστικής λειτουργίας αν δεν αντιμετωπιστεί με κατάλληλη αγωγή.

Θεραπεία

Βασικό θεραπευτικό μέσο σε κάθε αλλεργικό νόσημα είναι η αποφυγή του υπεύθυνου αιτίου δηλαδή των αλλεργιογόνων. Ωστόσο γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι στην περίπτωση της αλλεργικής ρινίτιδας, που τα αλλεργιογόνα κυκλοφορούν στον αέρα και εισπνέονται από τον ασθενή, η πλήρης αποφυγή τους είναι αδύνατη. Φυσικά η σύσταση προς τον ασθενή είναι να αποφεύγει να εκτίθεται σε μεγάλες ποσότητες από αλλεργιογόνα π.χ. σε αλλεργία στη γάτα προτείνεται στον ασθενή να μην έρχεται σε επαφή με γάτες. Όταν η αποφυγή δεν είναι εφικτή καταφεύγουμε στη φαρμακευτική θεραπεία.

Η φαρμακευτική θεραπεία της αλλεργικής ρινίτιδας μπορεί να είναι συμπτωματική και αιτιολογική.

Συμπτωματική ονομάζουμε τη θεραπεία με φάρμακα που καταπολεμούν τα συμπτώματα της νόσου και ανακουφίζουν τον ασθενή, αλλά δεν προσφέρουν καθόλου στην εξάλειψη της υποκείμενης αιτίας της νόσου, που είναι τα αντισώματα που στρέφονται κατά των αλλεργιογόνων. Η θεραπεία αυτή πρέπει να επαναλαμβάνεται κάθε φορά που ο ασθενής έχει συμπτώματα. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν φάρμακα όπως η κορτιζόνη (συνήθως με τη μορφή ενδορρινικού spray) και τα αντιισταμινικά (συνήθως ως χάπι).

Αιτιολογική είναι η θεραπεία που στοχεύει στην επανεκπαίδευση του αμυντικού συστήματος του οργανισμού να κρατάει υπό έλεγχο τα αντισώματα ώστε να μην επιτίθενται εναντίον των αλλεργιογόνων. Ονομάζεται ειδική ανοσοθεραπεία. Η θεραπεία αυτή γίνεται με τη χορήγηση ειδικών εμβολίων, είτε ενέσιμα είτε υπογλώσσια, και διαρκεί από τρία έως πέντε χρόνια. Το σημαντικό με αυτό το είδος θεραπείας είναι ότι τα αποτελέσματά της είναι ήδη ορατά από τον πρώτο χρόνο και διαρκούν για πολλά χρόνια μετά τη διακοπή της. Εξίσου σημαντικό είναι το γεγονός ότι με την ειδική ανοσοθεραπεία εμποδίζεται η ανάπτυξη ευαισθητοποίησης σε νέα αλλεργιογόνα και αναστέλλεται η εξέλιξη της αλλεργικής ρινίτιδας σε αλλεργικό βρογχικό άσθμα.

Διαβάστε επίσης

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept